Kaldırma ve İletme Ekipmanlarının Periyodik Kontrolü

Kaldırma ve iletme ekipmanları, yük veya insan kaldırma ve taşıma işlemlerinde kullanıldıkları için çalışma alanlarında iş kazası riski en yüksek olan makinelerdir. Bu nedenle işletmelerde can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında bu cihazların periyodik kontrollerinin yapılması yasal bir zorunluluktur.

Kaldırma ve İletme Ekipmanlarında Karşılaşılan İş Kazası Nedenleri

Kaldırma ve iletme makinelerinde yaşanan iş kazaları genellikle önlenebilir teknik veya operasyonel hatalardan kaynaklanmaktadır. Bu kazaların başlıca nedenleri şunlardır:

• Ekipmanların kullanım amacı dışında veya yanlış kullanılması.

• Makinelerin periyodik bakımlarının ve kontrollerinin düzenli yapılmaması.

• Aşırı yüklemeyi önleyecek olan güvenlik sistemlerinin devrede olmaması.

• Ekipmanın beyan edilen güvenli çalışma kapasitesinin üzerinde yük kaldırılması.

• Zamanla oluşan aşınma, yıpranma veya metal yorgunluğunun zamanında tespit edilememesi.

• Emniyet sınır kesici sistemlerinin (limit şalterlerin) bulunmaması veya arızalı olması.

Periyodik Kontrol Süreci Nasıl İlerler?

Kaldırma ve iletme ekipmanlarının kontrolleri belirli bir mühendislik disiplini ve standartlar çerçevesinde yürütülür. Muayene süreci öncelikle makineye ait sicil ve bakım dosyalarının incelendiği belge kontrolleri ile başlar. Ardından görsel kontroller ve donanımın çalışmasını doğrulayan fonksiyonel kontroller gerçekleştirilir.

Yük Testleri ve Emniyet Donanımlarının İncelenmesi

Temel kontrollerin ardından ekipmanın ilgili standartlarında belirtilen şartlara uygun olarak yük testleri aşamasına geçilir. Örneğin vinç kontrollerinde; ekipmanın maksimum kapasitesinin 1,25 katı ağırlık ile statik testler ve 1,1 katı ağırlık ile dinamik testler uygulanır. Ekipmanın niteliğine göre, standartların öngördüğü aşırı yük emniyet sistemlerinin doğru çalışıp çalışmadığı ve emniyet frenlerinin durumu titizlikle denetlenir. Test ve muayenelerde elde edilen verilerin doğruluğu için mutlaka kalibrasyonlu ölçü aletleri kullanılmaktadır.

Periyodik Kontrolleri Yapmaya Yetkili Kişiler Kimlerdir?

İlgili mevzuat uyarınca kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolleri yalnızca yetkilendirilmiş teknik personel tarafından yapılabilir. Bu muayeneleri gerçekleştirmeye yetkili kişiler şunlardır:

• Makine Mühendisleri

• Makine ve Metal bölümü mezunu Teknik Öğretmenler

• Makine Teknikerleri ve Yüksek Teknikerleri

İstisnai Ekipmanlar İçin Yetkilendirmeler

İskele grubunda yer alan ekipmanların periyodik kontrollerinde, yukarıda belirtilen unvanlara ek olarak üniversitelerin İnşaat ve Mimarlık bölümü mezunları ile bu bölümlerin tekniker ve yüksek teknikerleri de yetkilidir. Gemi yapım işlerinde kullanılan donanımların muayenelerinde ise Gemi İnşa Mühendisleri görev almaktadır. İşletmenizdeki tüm makine ve tesisatın yasal uygunluğu ve güvenliği hakkında daha kapsamlı bilgi almak için İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolleri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Periyodik Kontrol Kapsamına Giren Başlıca Ekipmanlar

İşletmelerde güvenli kullanımı sağlamak amacıyla periyodik kontrole tabi tutulması gereken kaldırma ve iletme ekipmanları şunlardır:

• Krenler (Köprülü, portal, mobil, yükleyici, kule, kıyı ötesi, döner kollu vb.)

• Vinçler ve kaldırma teçhizatları (Monoray, traksiyonel, çektirme, gerdirme vb.)

• Endüstriyel araçlar (Forklift, transpalet, yük ve personel taşıyıcı, değişken erişimli araç, sipariş toplayıcı vb.)

• Araç kaldırma liftleri ve kaldırma tablaları

• Sütunlu çalışma platformları ve asılı erişim donanımları

• Yükseltilebilen seyyar iş platformları

• İnşaat asansörleri, servis asansörleri, kren asansörleri ve yük asansörleri

• Eğimli yük taşıma tertibatları

• Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları

• Rüzgar türbinlerindeki kaldırma donanımları

• Manipülatörler ve uçak yer destek donanımları

• Yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar

• Yapı iskeleleri ve mobil erişim/çalışma kuleleri (Seyyar iskeleler)

• Sürekli taşıma donanımları (Konveyörler)

• Kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar (Sapanlar, kıskaçlar, vakum kaldırıcı, manyetik kaldırıcı vb.)